Geschreven door Arno Bottse, MSc, fysiotherapeut (gespecialiseerd in sport en fitness) en beweegspecialist.
Na een heupprothese sta je vaak al op de dag van de operatie of de dag erna naast je bed. De eerste weken loop je met krukken of een rollator. Rond zes weken lopen de meeste mensen zonder hulpmiddel. Na drie maanden kun je bij de meeste dagelijkse activiteiten en veel sporten zoals fietsen, zwemmen en wandelen weer aansluiten. Volledig herstel duurt meestal zes tot twaalf maanden. Welke bewegingen je de eerste weken moet vermijden, hangt af van de operatietechniek. Volg daarvoor altijd de adviezen van je eigen chirurg.
Een heupprothese is een van de succesvolste operaties in de orthopedie. De meeste mensen hebben er veel minder pijn door en kunnen weer meer. In dit artikel lees je hoe het herstel er per fase grofweg uitziet, hoe je het meeste uit je revalidatie haalt en wanneer je weer kunt sporten.
Voor de operatie heb je vaak lang pijn gehad en minder bewogen. Je bilspieren en bovenbeenspieren zijn daardoor zwakker geworden, en je bent misschien anders gaan lopen. De nieuwe heup neemt de pijn weg, maar je spieren en je looppatroon moet je zelf weer opbouwen. Vooral de bilspieren aan de zijkant van je heup zijn belangrijk: zij houden je bekken recht als je op één been staat en loopt.
Je loopt met krukken of een rollator en mag je been meestal direct belasten. Je oefent met in en uit bed komen, opstaan uit een stoel en korte stukjes lopen. Afhankelijk van de operatietechniek krijg je soms leefregels mee, bijvoorbeeld je heup niet verder dan 90 graden buigen, je benen niet kruisen en je been niet ver naar binnen draaien. Bij andere technieken zijn er minder beperkingen. Volg precies wat jouw chirurg adviseert.
Je loopt steeds verder en gaat van twee krukken naar één. Je oefeningen worden zwaarder: brug, zijwaarts been heffen, opstaan zonder handen, traplopen. Fietsen op een hometrainer kan vaak al, als je chirurg dat goedvindt en je veilig op en af kunt stappen.
De meeste mensen lopen zonder hulpmiddel. Eventuele leefregels worden vaak rond zes weken losgelaten, maar dat bepaalt je chirurg. Autorijden is vaak weer mogelijk; overleg dit met je arts en verzekeraar. Je traint nu echt op kracht, balans en uithoudingsvermogen.
Je heup wordt sterker en je looppatroon normaler. Veel mensen pakken in deze periode hun sport weer op. Kracht en uithoudingsvermogen kunnen tot een jaar na de operatie verder verbeteren.
Stel samen met je fysiotherapeut concrete doelen. Bijvoorbeeld:
Sterke bilspieren zijn de sleutel tot normaal lopen. Basisoefeningen:
Gebruik je krukken zo lang als nodig is om zonder mank te kunnen lopen. Stop niet te vroeg met je kruk: wie mank blijft lopen, leert een verkeerd patroon aan dat moeilijk weer af te leren is.
Gebruik de pijnregel: pijn tot ongeveer 3 op 10 tijdens het oefenen is acceptabel, zolang die de volgende ochtend weer gezakt is. Verhoog je activiteiten stap voor stap. Meer over doseren lees je in Pijn tijdens het sporten: doorgaan of stoppen?
Sporten met weinig klappen passen het best bij een heupprothese: wandelen, fietsen, zwemmen, golf, roeien, dubbelspel tennis en krachttraining. Veel mensen pakken deze sporten rond drie maanden weer op. Bespreek sporten met veel springen, sprinten of contact, en hardlopen, altijd eerst met je chirurg.
De grootste vooruitgang zit in de eerste drie maanden. Volledig herstel duurt meestal zes tot twaalf maanden.
Op een hometrainer vaak na twee tot zes weken. Buiten fietsen vaak na zes tot twaalf weken, als je veilig op en af kunt stappen. Overleg dit met je chirurg en fysiotherapeut.
Dat hangt af van de operatietechniek. Vaak mag het met een kussen tussen je knieën. Volg het advies van je ziekenhuis.
Meestal omdat je bilspieren nog zwak zijn. Gerichte oefeningen voor de zijkant van je heup helpen. Blijft het mank lopen na drie maanden, laat het dan beoordelen.
Arno Bottse, MSc, is fysiotherapeut, gespecialiseerd in sport en fitness, en beweegspecialist. Hij is oprichter van SPC Groep in Diemen en bedenker van de Draagkracht Filosofie: een manier van kijken naar gezondheid als het vermogen van je lichaam en je leven om belasting te dragen. Vragen of een reactie op dit artikel? Mail Arno via abottse@spcgroep.nl.
Dit artikel geeft algemene informatie. Volg na een operatie altijd het protocol en de adviezen van je eigen orthopedisch chirurg en fysiotherapeut.
Bronnen: Thuisarts.nl, Ik krijg een nieuwe heup; KNGF-richtlijn Artrose heup-knie; Nederlandse Orthopaedische Vereniging, patiënteninformatie heupprothese.