Slecht slapen na een knieprothese

Geschreven door Arno Bottse, MSc, fysiotherapeut (gespecialiseerd in sport en fitness) en beweegspecialist.

Slecht slapen na een knieprothese komt heel vaak voor. Pijn die 's nachts opspeelt, een onwennige slaaphouding, zwelling en sommige pijnstillers houden je wakker. Bij de meeste mensen wordt het na zes tot twaalf weken duidelijk beter. Goed getimede pijnstilling, je knie gestrekt laten liggen met een kussen onder je hak, en overdag voldoende bewegen helpen het meest.

Veel mensen zijn verrast hoeveel invloed een nieuwe knie op hun nachtrust heeft. En slecht slapen maakt alles zwaarder: je bent moe, de pijn voelt erger en oefenen kost meer moeite. In dit artikel lees je waarom je slechter slaapt en wat je eraan kunt doen.

Waarom slaap je slecht na een knieprothese?

• Pijn. Overdag word je afgeleid. 's Nachts, als het stil is, merk je de pijn meer. Ook kan de pijnstilling 's nachts uitgewerkt raken.
• Zwelling en stijfheid. Na een dag bewegen is je knie vaak dikker. In stilliggen wordt hij stijf, en elke beweging in bed doet pijn.
• Een onwennige houding. Op je zij of buik slapen lukt in het begin vaak niet. Op je rug slapen terwijl je dat niet gewend bent, houdt je wakker.
• Medicijnen. Sommige pijnstillers verstoren je slaap of geven onrustige dromen.
• Minder beweging overdag. Wie overdag weinig doet, is 's avonds minder moe.
• Zorgen. Over het herstel, je werk of je knie. Piekeren houdt je wakker.

Waar sta je nu?

Houd een week bij hoe je slaapt: hoe laat je in slaap valt, hoe vaak je wakker wordt, waarom, en hoe uitgerust je je voelt. Noteer ook wanneer je je pijnstilling neemt. Vaak zie je dan een patroon, bijvoorbeeld dat je steeds rond dezelfde tijd wakker wordt van pijn.

Waar wil je naartoe?

Het doel is niet meteen een perfecte nacht, maar elke week een beetje beter slapen. Bijvoorbeeld: van vier keer per nacht wakker naar twee keer, of van vier naar zes uur slaap. Bij de meeste mensen gaat het na zes tot twaalf weken duidelijk beter.

Wat is er voor nodig?

1. Timing van je pijnstilling

Neem je pijnstilling zoals voorgeschreven, en bespreek met je arts of apotheker wanneer je de laatste dosis het beste kunt nemen, zodat die 's nachts zo lang mogelijk werkt. Wacht niet tot de pijn erg is.

2. De juiste houding

• Op je rug: leg een kussen onder je hak of kuit, niet onder je knie. Zo blijft je knie gestrekt. Een kussen onder je knie voelt prettig, maar maakt strekken op termijn moeilijker.
• Op je zij: lig op je niet-geopereerde kant met een kussen tussen je knieën. Zo blijft je geopereerde been ondersteund.
• Leg je been na een drukke dag een uur hoog voor je gaat slapen, zodat de zwelling al wat afneemt.

3. Koel voor het slapen

Koel je knie vijftien tot twintig minuten voor je naar bed gaat. Leg altijd een doek tussen het koelpak en je huid. Minder zwelling en warmte betekent vaak minder pijn in de nacht.

4. Beweeg overdag

Doe je oefeningen, wandel een paar keer per dag en zit niet de hele dag stil. Wie overdag actief is, slaapt 's nachts beter. Doe zware oefeningen wel niet vlak voor het slapengaan.

5. Een vast ritme

Ga elke dag ongeveer op dezelfde tijd naar bed en sta op dezelfde tijd op. Houd een eventueel middagdutje kort, twintig tot dertig minuten. Vermijd koffie en thee met cafeïne na de middag, en drink 's avonds liever geen alcohol.

6. Wakker? Kom even uit bed

Lig je langer dan twintig minuten wakker, sta dan even op. Loop een paar stappen, beweeg je knie rustig en ga terug naar bed als je slaperig wordt. Blijven liggen en piekeren maakt het vaak erger.

Slecht slapen hangt vaak samen met vermoeidheid overdag. Lees ook Hoe lang ben je moe na een knieprothese?

Wanneer contact opnemen met je arts?

• Je slaapt na drie maanden nog steeds erg slecht door pijn.
• De pijn in de nacht wordt erger in plaats van minder.
• Je knie wordt roder, warmer of dikker, of je hebt koorts.
• Je hebt een dikke, pijnlijke kuit.
• Je voelt je somber of angstig en dat houdt je wakker.

Veelgestelde vragen

Hoe lang slaap je slecht na een knieprothese?

Bij de meeste mensen zes tot twaalf weken. Daarna wordt het meestal duidelijk beter.

Mag ik op mijn zij slapen na een knieprothese?

Ja, als het comfortabel is. Lig op je niet-geopereerde kant met een kussen tussen je knieën. Volg het advies van je ziekenhuis als je daar iets anders over hebt gehoord.

Waarom heb ik 's nachts meer pijn?

's Nachts word je minder afgeleid, je knie wordt stijf van het stilliggen en je pijnstilling kan uitgewerkt zijn.

Mag ik slaapmiddelen gebruiken?

Overleg dit altijd met je huisarts. Slaapmiddelen zijn soms tijdelijk nuttig, maar kunnen ook nadelen hebben, zoals sufheid en een groter valrisico.

Over de auteur

Arno Bottse, MSc, is fysiotherapeut, gespecialiseerd in sport en fitness, en beweegspecialist. Hij is oprichter van SPC Groep in Diemen en bedenker van de Draagkracht Filosofie: een manier van kijken naar gezondheid als het vermogen van je lichaam en je leven om belasting te dragen. Vragen of een reactie op dit artikel? Mail Arno via abottse@spcgroep.nl.

Dit artikel geeft algemene informatie. Volg na een operatie altijd het protocol en de adviezen van je eigen orthopedisch chirurg en fysiotherapeut.

Bronnen: Thuisarts.nl, Ik krijg een nieuwe knie; Thuisarts.nl, Ik slaap slecht; Nederlandse Orthopaedische Vereniging, patiënteninformatie knieprothese.